Zorg is geen taak

Het woord ‘zorgtaak’ zoals vaders of stiefvaders wel eens gebruiken als ze praten over hun gezin, vind ik onplezierig. Als ik ’s avonds mijn dochtertje uit haar bedje tilde om haar nog even te laten plassen, zag ik mezelf niet als ‘een man die een zorgtaak verricht’, maar als een gelukkig mens dat ik dat mocht doen. Ik zal ook niet zo snel zeggen: ‘Vanavond pas ik op onze kinderen.’ Hé, het zijn mijn eigen kinderen.
En de vervelende klusjes dan? Het eindeloze opruimen en schoonmaken? Ja, ook dat hoort er gewoon bij. Pas op dat je je intieme leefwereld niet ‘instrumentaliseert’ door dat allemaal zorgtaken te noemen. Gaat er niet iets verloren, wanneer we zo gaan praten en denken? Hebben we dan ook een leeftaak? Een erotische taak?

Slow!
In mijn onderzoek naar parttime werkende en zorgende (stief) vaders wezen enkele mannen op het belang van onthaasting. In het ‘spitsuur’ van het leven, als je arbeid en zorg combineert, moet je systematisch terugschakelen wanneer je van je werk naar huis gaat. Het ritme en tempo van planning, deadlines, telefoontjes en e-mails moet je bewust loslaten. ‘Je moet terug naar het tempo van de prehistorie,’ zei een van de vaders die ik sprak. In die periode zorgde ik altijd dat ik tien minuten voor de school uitging al op de zandbakrand zat. Daar zittend liet ik alle ‘nederlagen’ en ‘triomfen’ van mijn werk via mijn voeten in het zand verdwijnen. Ik probeerde mezelf leeg te maken en open voor mijn dochters. En vooral: ik deed alles heel rustig. Even later kwamen zij vrolijk naar buiten stormen. Ik zat daar op mijn gemak en zij gingen nog even in de boom klimmen.  Wanneer je daar zit, zie je dat alle ouders zo hun eigen manier hebben. Sommigen kwamen nog eerder dan ik en een paar kwamen aanrennen als de school al even uit was. Als ouders erg veel haast hadden, hadden ze moeite om hun kinderen meteen mee te krijgen. Die waren nog in een heel andere wereld. Ik zag hoe de kinderen meegetrokken werden, hun armpjes recht omhoog en met te grote passen. Dan dacht ik: we moeten een bord plaatsen op de speelplaats ‘Vaart minderen spaart kinderen’.

Oefeningen
Creëer een stille ruimte. Neem altijd de tijd, trap niet in de fictie van ‘het kwaliteitsuurtje’. Een uurtje is niet genoeg; dat wordt nooit kwaliteit. Maakrituelen van in bed stoppen. Voorlezen, aandacht en aanwezigheid zijn in elke fase sleutelwoorden. Geef jezelf de kans liefdevol en rustig aanwezig te zijn. Bij pubers  misschien wanneer je samen de afwas doet. Als je je begint te ergeren, verlaag dan je tempo, reageer en oordeel niet te snel. Gun het jezelf om dankbaar te kunnen blijven.

vincent duindamDoor Vindent Duindam. Nieuw Gezin Jaargang 9, nummer 64, maart 2009
Vincent Duindam is psycholoog aan de Universiteit Utrecht en auteur van verschillende boeken over ouderschap en relaties, onder andere ‘Zorgende vaders’ en ‘Een nieuwe start’. Hij is getrouwd en vader van twee dochters.