Tweede huwelijk

Maak van je tweede huwelijk een eerste klas succes

-door Ed Spruijt-

Het aantal stiefgezinnen is de laatste decennia steeds groter geworden en zal naar verwachting de komende jaren verder stijgen. Daarbij gaat het zowel om stiefgezinnen met ouderparen die formeel getrouwd zijn als om gezinnen met niet gehuwde ouders. Uit recente cijfers van o.a. Utrechts onderzoek (elk jaar wordt aan meer dan 1000 jongeren van 10-16 jaar op school een vragenlijst afgenomen) blijkt dat meer dan de helft van de gescheiden moeders en gescheiden vaders binnen 5 jaar weer samenwoont met een stiefouder. Binnen 2 jaar na de scheiding geldt dat voor meer dan eenderde van alle gescheiden ouders. Ook weten we dat scheiding in een stiefgezin geen uitzondering is: meer dan de helft van de tweede en volgende huwelijken en samenwoonrelaties gaat uit elkaar.

Niemand gaat trouwen of samenwonen met de bedoeling om het nieuwe gezin na een tijdje weer op te breken. Niemand wordt – gemiddeld genomen – beter van een eerste of tweede en volgende scheiding, zeker de kinderen niet. Dus is er voldoende reden om je af te vragen: hoe maak je van je tweede huwelijk een succes? Er bestaan allerlei zelfhulpboeken met tips en adviezen om een scheiding te verwerken en, in mindere mate, om problemen in eerste en tweede huwelijken tegemoet te treden. Nederlands talige boeken over hoe je een stiefgezin kunt laten lukken zijn er niet zoveel. Amerikanen zijn daar beter in. Natuurlijk zijn er in Amerika veel meer stiefgezinnen dan in Nederland, en dus ook veel meer scheidingen van stiefgezinnen. De ontwikkeling naar meer stiefgezinnen en meer stiefscheidingen zet zich echter ook in Nederland voort. Genoeg reden dus om eens te kijken naar de Amerikaanse adviezen, bijvoorbeeld naar “Making your second marriage a first-class success”, geschreven door Doug en Naomi Moseley.

De Moseleys zijn relatietherapeuten en ik moet erbij zeggen dat zij dit boek niet schreven op basis van degelijk empirisch onderzoek, maar puttend uit hun jarenlange praktijk. Toch komen hun adviezen en opmerkingen aardig overeen met de resultaten van diverse empirische onderzoekingen naar stiefgezinnen en daarom wil ik er graag iets over vertellen. De schrijvers willen voorkomen dat mensen in het tweede huwelijk dezelfde fouten maken en dat is niet zo’n gek idee getuige een bekend cartoon met een man op de bank met daarboven drie vrouwenportretten: z’n moeder, z’n eerste vrouw en z’n tweede vrouw, alledrie sprekend lijkend op elkaar.

In een tweede huwelijk moeten we eerlijk zijn over onze waarden (past helemaal in deze tijd) en niet denken dat alles wel goed zal komen omdat we verliefd zijn. We moeten praten over een aantal kernpunten zoals seks, geld, de kinderen, spiritualiteit, en het werk buitens- en binnenshuis. We zouden meer moeten leren van onze ervaringen in een eerste huwelijk en op tijd moeten praten met elkaar. De auteurs noemen het niet, maar zoals in België steeds meer ouders een opvoedplan maken bij de geboorte van een kind (samen verantwoordelijkheid nemen ook als we uit elkaar gaan), zo zouden ouders bij een tweede huwelijk er goed aan doen een stiefgezinplan te maken.

De basis voor een stabiel stiefgezin is “commitment” tussen beide partners. Commitment is niet zo makkelijk te vertalen maar het gaat om een hechte binding met elkaar, er helemaal voor gaan. Commitment ontstaat niet zomaar, het kost tijd en vraagt voortdurend aandacht. Het besluit om het commitment van een tweede huwelijk aan te gaan is heel belangrijk. Het schept tegelijk mogelijkheden en grenzen. De Moseleys stellen dat er in een tweede huwelijk een wederzijds besluit moet zijn of komen over het aangaan van commitment. Zo niet dan betekent dit het begin van het einde. Op deze manier een tweede huwelijk aangaan houdt dus enerzijds in tijd nemen en anderzijds niet te lang aarzelen. Dat is ook terug te zien in het empirisch onderzoek: de beste tweede huwelijken waren niet te snel en niet te langzaam na de kennismaking tot stand gekomen.

Zeker voor partners in een stiefgezin, waar vaak weinig tijd voor elkaar is, geldt dat er een evenwicht moet zijn tussen denken en voelen. Als het mis gaat blijkt vaak achteraf dat er te weinig tijd is geweest of is genomen voor het ontdekken van elkaars gevoelens. Of dat de partners met elkaar communiceren op verschillend niveau. “Je bent een controlfreak” is iets anders dan “Ik voel me zo machteloos bij jou”. En: “Je knuffelt altijd maar met ons kind” is anders dan “Ik voel me alleen en verwaarloosd”. De auteurs adviseren partners om zich regelmatig af te vragen of men vooral denkt of vooral voelt, of men in z’n hoofd zit of in z’n lichaam. Vraag ook af en toe aan je partner wat zij of hij voelt maar heb ook geduld.

De band met de ex kan een gevaar zijn voor het tweede huwelijk. De auteurs achten het onwaarschijnlijk dat een vrouw en een man een sterke commitment en intimiteit kunnen bereiken als er meer dan twee spelers zijn in het huwelijk. Goede vrienden blijven met je ex is voor sommigen een ideaal. Maar het lijkt slechts goed mogelijk op lange termijn als de band in het nieuwe, tweede huwelijk stevig gevestigd is. Dus hou er geen geheimen op na over je ex, wees duidelijk en eerlijk over alles met betrekking tot je ex-partner. Als je partner blijft klagen over je ex: wimpel dat niet af maar geef het meer in plaats van minder aandacht.

Alle ouders hebben meningsverschillen over de kinderen. En stiefouders natuurlijk ook. In een ideaal gezin is een hechte band tussen moeder en vader de basis. In een stiefgezin is er, zeker in het begin, een sterkere band tussen ouder en kind dan tussen de partners. Die sterke band tussen ouder en kind is prachtig, maar er moet wel ruimte zijn voor een nieuwe partner. Die partner moet wel de kans krijgen om op termijn een ouderlijke rol te ontwikkelen. Partners in een tweede huwelijk moeten steeds gericht blijven op hun relatie, maar de biologische ouder moet leren terug te treden en de stiefouder moet leren naar voren te komen.

Hoewel een hechte partnerband een belangrijke voorwaarde is voor een geslaagd tweede huwelijk en voor een stiefgezin, is het ook essentieel dat beide partners individuen zijn en blijven. Neem dus elke dag minstens een beetje tijd voor jezelf. Doe ook minstens elke week iets wat je leuk vindt, iets waar je goed in bent, iets om je creatieve talenten te ontwikkelen. Maak dingen af waar je mee bezig bent, laat dus iets niet te lang op zijn beloop. Zorg dat je ook aandacht hebt voor het ontwikkelen van je gevoelens. Leer om je bewust te zijn van je gevoel. En het lijkt zo vanzelfsprekend maar het is in de drukte van het stiefgezin zo belangrijk: let op je gezondheid.

Sinds er in Nederland een ministerie is voor jeugd en gezin (2007) is er ook vanuit het beleid meer aandacht gekomen voor de gevolgen van scheiding en stiefgezinsvorming. Voor 2011 moet er in elke stad en in elk dorp een laagdrempelig Centrum voor Jeugd en Gezin zijn opgericht. Daarin moet ook aandacht zijn voor de problemen van ouders en kinderen in stiefgezinnen. Dus moet daar ook kennis zijn over boeken als “Making your second marriage a first-class success”.

Meer informatie over het boek